Anbar ilk baxışda sadə bina təsiri bağışlaya bilər: geniş zal, dam və bir neçə qapı. Əslində isə onun dəyəri və gündəlik səmərəliliyi malların qəbulu, saxlanma hündürlüyü, döşəmənin daşımalı olduğu yük və gələcək genişlənmə imkanları ilə bağlı ilkin qərarlardan asılıdır.
Bu qərarların əksəriyyətini karkas layihələndirildikdən sonra dəyişmək çətin və bahalı olur. Düzgün verildikdə bina onilliklər boyu səmərəli xidmət edir. Səhv verildikdə isə nəticəsi hər iş günü hiss olunur.
Məhz buna görə bir çox sənaye müştərisi layihələndirmə və tikinti işlərinin eyni şirkət tərəfindən idarə olunduğu modeli seçir.
Niyə vahid komanda?
Vahid layihələndirmə və tikinti modelinin anbar layihələrində üç əsas üstünlüyü var:
- Daha sürətli icra: Layihəçilər və tikinti komandası birlikdə işlədikdə mərhələləri qismən üst-üstə salmaq mümkündür. Layihənin digər hissələri hazırlanarkən torpaq və bünövrə işlərinə başlamaq, polad dam konstruksiyaları və sənaye qapıları kimi çatdırılması uzun çəkən elementləri erkən sifariş etmək olar.
- Vahid məsuliyyət: Layihə ilə tikinti arasında uyğunsuzluq yarandıqda müştəri ayrıca layihəçi və podratçı arasında qalmır. Problemin müəyyən edilməsi və həlli eyni komandanın məsuliyyətində olur.
- Xərclərə erkən nəzarət: Layihəni hazırlayan və qiymətləndirən komandalar birlikdə işlədiyi üçün hər qərarın xərcə təsiri layihələndirmə zamanı görünür. Beləliklə, dəyişiklikləri tikinti başlamazdan əvvəl etmək mümkündür.
Müştərinin əsas vəzifəsi binanın xidmət göstərəcəyi əməliyyatları əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirmək və vacib qərarları vaxtında verməkdir.
Torpaq sahəsi, giriş və yükləmə
İlk addım torpağı və nəqliyyat axınını düzgün qiymətləndirməkdir. Geotexniki araşdırma torpağın daşıma qabiliyyətini müəyyən edir və bünövrə həllinin seçilməsinə əsas verir. Azərbaycan seysmik aktiv ərazidə yerləşdiyi üçün konstruksiya zəlzələ yükləri nəzərə alınaraq layihələndirilməlidir.
Növbəti məsələ nəqliyyatın hərəkətidir. Yük maşınlarının minik avtomobillərinin və piyadaların yolunu kəsmədən əraziyə daxil olması, dönməsi, gözləməsi və çıxması üçün kifayət qədər yer ayrılmalıdır.
Yükləmə doklarının sayı və növü orta günə deyil, ən sıx iş günlərinə əsasən müəyyən edilməlidir. Tənzimlənən platformalı qaldırılmış doklar iri yük maşınlarından döşəmə səviyyəsində boşaltma üçün uyğundur. Yer səviyyəsindəki qapılar isə furqon və forkliftlərin birbaşa binaya daxil olmasına imkan verir.
Dokların az olması növbə və gecikmə yaradır. Ehtiyacdan artıq dok isə binanın faydalı sahəsini azaldır. Buna görə seçim gündəlik əməliyyatlara və gözlənilən yük həcminə əsaslanmalıdır.
Döşəmə və faydalı hündürlük
Beton döşəmə anbarın ən çox yük daşıyan elementlərindən biridir. Onun qalınlığı, armatur sxemi və tikişləri real yüklərə əsasən hesablanmalıdır. Buraya stellaj dayaqlarına düşən yük, forkliftlərin təkər yükü və sabit avadanlığın çəkisi daxildir.
Döşəmənin hamarlığı da vacibdir. Bu tələb xüsusilə hündür stellajların və dar keçidli forkliftlərin istifadə olunduğu anbarlarda daha yüksəkdir. Beton tökülməzdən əvvəl alt əsas tələb olunan sıxlığa gətirilməli və lazer ölçmə cihazları ilə səviyyələndirilməlidir.
Faydalı hündürlük döşəmədən dam konstruksiyasının ən aşağı nöqtəsinədək istifadə edilə bilən məsafədir. Stellajların neçə səviyyədən ibarət olacağını məhz bu ölçü müəyyən edir. Eyni zamanda damın altındakı yanğınsöndürmə sistemi, işıqlandırma və havalandırma xətləri üçün də yer saxlanmalıdır.
Karkas layihəsi tamamlandıqdan sonra hündürlüyü artırmaq sütunların, dayaqların və dam konstruksiyasının yenidən hesablanmasını tələb edir. Buna görə faydalı hündürlük layihənin əvvəlində müəyyən edilməlidir.
Karkas, örtük və yanğın təhlükəsizliyi
Anbarlar adətən polad karkasla və ya polad dam konstruksiyalı beton karkasla tikilir. Polad konstruksiya geniş sahəni az sayda sütunla örtməyə imkan verir. Sütunların yerləşməsi stellajların planına uyğun olmalıdır. Əks halda sütunların ətrafında istifadəsiz sahələr yaranır və saxlama tutumu azalır.
Fasad və dam örtüyü izolyasiya, davamlılıq və quraşdırma sürəti nəzərə alınaraq seçilir. Daxili temperaturun vacib olduğu anbarlarda izolyasiyalı panellər enerji itkisinin azaldılmasına kömək edir. Yanğın təhlükəsizliyi də binanın planına birbaşa təsir göstərir. Yanğın bölmələri, təxliyə yolları, müxtəlif funksiyaları ayıran odadavamlı divarlar və yanğın avtomobillərinin binaya çıxışı layihənin əvvəlində nəzərə alınmalıdır. Bu həllər yerli tikinti tələblərinə uyğun hazırlanmalı və müvafiq qurumlarla erkən mərhələdə razılaşdırılmalıdır.
Gələcək genişlənmə
Binanın gələcəkdə necə böyüyə biləcəyi ilkin layihədə nəzərə alınmalıdır. Bünövrə, drenaj və elektrik təminatı mümkün genişlənməyə uyğun hesablanarsa, sonrakı mərhələdə əlavə xərclər azalır. Binanın bir tərəfini gələcəkdə uzatmağa imkan verən konstruktiv həll də başlanğıcda böyük xərc yaratmır, lakin sonradan işi xeyli asanlaşdırır.
İş qrafikinə nəzarət
Layihənin nəzərdə tutulan müddətdə tamamlanması üçün:
- Nə saxlanacağını, malların necə idarə olunacağını və həcmin gələcəkdə necə arta biləcəyini erkən mərhələdə dəqiqləşdirin.
- Hər qərarın nə vaxt verilməli olduğunu göstərən cədvəl hazırlayın.
- Texniki həlli təsdiqlənən və tədarükü uzun çəkən elementləri erkən sifariş edin.
- Layihə meneceri ilə müntəzəm sahə görüşləri keçirin və irəliləyişi müqavilədəki tarixlərlə müqayisə edin.
- Hər dəyişikliyin xərcə və müddətə təsirini işə başlamazdan əvvəl yazılı şəkildə razılaşdırın.
Zaqatala anbar kompleksi
Relcon olaraq hazırda Zaqatalada sənaye anbar kompleksini vahid layihələndirmə və tikinti modeli ilə həyata keçiririk. Layihələndirmə və tikinti işlərinə eyni komanda cavabdeh olduğu üçün texniki qərarlar, xərclər və icra ardıcıllığı birlikdə qiymətləndirilir.
Layihə hazırda tikinti mərhələsindədir.
